راهکارهای مؤثر بر افزایش هویت، نظارت و امنیت اجتماعی در نوسازی بافت های فرسوده شهری

نویسندگان

کاوه حاجی علی اکبری

چکیده

مداخله دربافت های فرسوده شهری در ایران با رویکرد کاهش آسیب پذیری در مقابل مخاطرات طبیعی برنامه ریزی شده است؛ بر همین اساس شاخص های شناسایی این محدوده ها مبتنی بر ویژگی های کالبدی است و اقدامات نیز با محوریت تخریب و نوسازی توسط مردم و حمایت دولت و شهرداری ها صورت می گیرد. براساس رویکردهای موجود برنامه ریزی و اجرا، حداقل دو تغییر در شرایط موجود انتظار می رود : بهبود شرایط مسکن و تأمین خدمات مورد نیاز. با توجه به غلبه سکونت در وضع موجود، برنامه های نوسازی مسکن دارای دامنه و ابعاد گسترده تری است. در خصوص ساخت مسکن نیز با وجود امکان به کارگیری رویکردهای مختلف در افزایش ایمنی مسکن در مقابل زلزله (بهسازی، مقاوم سازی و ...)، روش تخریب و نوسازی مجدد از شرایط مهیاتر و حمایت های مشخصی در قوانین و ضوابط برخوردار است. تخریب و ساخت مجدد مسکن در بافت های فرسوده با انگیزه های اقتصادی صورت گرفته و منجر به ایجاد واحدهای مسکونی جدید می شود. همچنین ضوابط طرح های شهری نیز، تغییراتی را در سایر شرایط از قبیل عرض گذر ایجاد می کند. در نتیجه این احتمال وجود دارد که در اثر نوسازی، شاخص هایی همچون هویت، نظارت و امنیت دستخوش تغییر شود. این نوشتار در جستجوی پاسخ به این سؤال است که آیا می توان با به کارگیری روش ها و ضوابطی، سطح شاخص های اجتماعی را در فرایند نوسازی بهبود بخشید؟ مشارکت به معنای سهیم شدن ذی نفعان در فرایند برنامه ریزی و اقدام است. از آنجا که نوسازی توسط مالکان و با مشارکت سرمایه گذاران و سازندگان خصوصی صورت می گیرد و دولت و شهرداری ها از طریق سیاست های تشویقی از این فرایند حمایت می کنند، در فرایند ساخت مسکن این موضوع به عنوان عامل ثابت در نظر گرفته می شود. هویت به مفهوم امکان بازشناسی یک مکان از مکان های دیگر و در قالب هویت فردی و اجتماعی قابل تبیین است. در بافت های فرسوده، برخی فعالیت های اجتماعی در سطح واحدهای همسایگی و محله صورت می گیرد و هویت خاصی را ایجاد می کند. این فعالیت ها در فضاهای نیمه عمومی و نیمه خصوصی همچون کوچه و حیاط اتفاق می افتد. در فرایند نوسازی به دلیل از بین رفتن حیاط و تبدیل الگوی سکونت مستقل به آپارتمان نشینی و همچنین تعریض گذر و حضور بیشتر خودرو و کاهش ارتباط آن با پیاده، فعالیت های هویت بخش نیازمند بستر جدیدی برای تداوم است. نظارت اجتماعی منجر به حق استفاده آزادانه و امکان تغییر در فضا می شود. در بافت های فرسوده به دلیل سلسله مراتب قوی در فضاهای عمومی، امکان نظارت اجتماعی بیشتری وجود دارد. همچنین به خاطر انسجام گروه های ساکن، نظارت بر رفتار، شکل قوی تری دارد. شاخص های متعددی برای سنجش امنیت در فضای شهری وجود دارد. می توان به مواردی همچون چشمان خیابان، اختلاط کاربری ها و فضاهای پویا اشاره کرد. همچنین امنیت ناشی از نبود مخاطرات طبیعی نیز قابل اشاره است که در بافت های فرسوده در سطح بسیار پایینی قرار دارد. در فرایند نوسازی (تخریب و نوسازی توسط ساکنان)، امنیت ناشی از نبود تهدیدات محیطی افزایش پیدا کرده و مشارکت ساکنان سبب حفظ و ارتقای شاخص های نظارت اجتماعی می شود. پیش بینی فضاهای باز همگانی به عنوان بستر تعامل اجتماعی می تواند هویت، نظارت و امنیت بافت را افزایش دهد. تقویت نهادهای محلی نیز باعث افزایش نظارت اجتماعی می شود.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

راهکارهای مؤثر بر افزایش هویت، نظارت و امنیت اجتماعی در نوسازی بافت‌های فرسوده شهری

مداخله دربافت‌های فرسوده شهری در ایران با رویکرد کاهش آسیب‌پذیری در مقابل مخاطرات طبیعی برنامه‌ریزی شده است؛ بر‌همین اساس شاخص‌های شناسایی این محدوده‌ها مبتنی بر ویژگی‌های کالبدی است و اقدامات نیز با محوریت تخریب و نوسازی توسط مردم و حمایت دولت و شهرداری‌ها صورت می‌گیرد. براساس رویکردهای موجود برنامه‌ریزی و اجرا، حداقل دو تغییر در شرایط موجود انتظار می‌رود : بهبود شرایط مسکن و تأمین خدمات مورد ...

متن کامل

بررسی عوامل اجتماعی - فرهنگی مؤثر بر کندی روند نوسازی و بهسازی بافت فرسوده شهری مطالعه موردی جمعیت ساکن در بافت فرسوده منطقه 12 شهر تهران

مطالعه شهر نیازمند پرداختن به ابعاد اجتماعی- فرهنگی بافت و محیط اسکان و فعالیت شهری هم‌زمان با رویکرد فیزیکی و یا کالبدی- فضایی است. قبل از هرگونه مداخله و مشارکت در بافت کالبدی شهر ضروری است منضمات اجتماعی و فرهنگی پیوست بدان نیز مورد تحقیق قرار گیرد. با اتخاذ رویکرد اجتماعی و فرهنگی به شهر، مسئله ساختن شهر به چگونه ساختن و برای چه کسانی ساختن تغییر پیدا می‌کند و توجه از ساختارها به کارکردها م...

متن کامل

بررسی نقش سرمایۀ اجتماعی در نوسازی بافت های فرسوده شهری مورد شناسی: شهر جویبار

      نوسازی شهری به عنوان یکی از راهکارهای تدبیری در مواجه با فرسودگی پهنۀ­ بافت­های فرسوده می­باشد که در پی نگاه صرفاً کالبدی نتایج کمابیش مشابه با سایر طرح­های توسعه شهری را حاصل می­نماید. بر این اساس سرمایۀ اجتماعی با شامل شدن ارزش­هایی چون اعتماد و مشارکت و همبستگی در پهنۀ سکونتی، مفهومی است که در فرآیند نوسازی شهری در دهه­های اخیر اهمیتی ویژه یافته است. هدف این پژوهش بررسی ارتباط بین سرمای...

متن کامل

بررسی مشارکت اجتماعی شهروندان در بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده شهری(مورد مطالعه ساماندهی بافت فرسوده خیابان مدرس کرمانشاه)

مقدمه و هدف پژوهش: اغلب شهرهای مهّم و تاریخی ایران، به سبب نوع اقلیم و به خصوص نوع مصالح استفاده شده و به علت عدم رعایت اصول و استاندارهای طراحی شهری و شهرسازی، با پدیده بافت های فرسوده مواجه اند. هرگونه برنامه ریزی و اقدام در بافت های فرسوده شهری، به دلیل خصوصیات متمایز اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، حقوقی و زیست محیطی این پهنه ها، دقّت و ظرافت خاص خود را می‎طلبد، بنابراین برنامه‎ریزی مردم محور و مشا...

متن کامل

بررسی مشارکت اجتماعی شهروندان در بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری(مورد مطالعه ساماندهی بافت فرسوده خیابان مدرس کرمانشاه)

مقدمه و هدف پژوهش: اغلب شهرهای مهّم و تاریخی ایران، به سبب نوع اقلیم و به‌خصوص نوع مصالح استفاده شده و به علت عدم رعایت اصول و استاندارهای طراحی شهری و شهرسازی، با پدیده بافت‌های فرسوده مواجه‌اند. هرگونه برنامه‌ریزی و اقدام در بافت‌های فرسوده شهری، به‌دلیل خصوصیات متمایز اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، حقوقی و زیست محیطی این پهنه‌ها، دقّت و ظرافت خاص خود را می‎طلبد، بنابراین برنامه‎ریزی مردم‌محور و مشا...

متن کامل

بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و احساس امنیت در بافت فرسوده

زمینه و هدف: یکی از مشکلات شهرهای بزرگ به خصوص در محدوده بافت فرسوده و بافت حاشیه‌ای آن‌ها، مشکل امنیت و احساس امنیت می‌باشد. این مقوله بر کیفیت زندگی شهروندان در این محدوده‌ها تأثیر منفی گذاشته است. از طرفی در چند سال اخیر طبق تحقیقات انجام شده مشخص‌ شده است یکی از عوامل مؤثر بر افزایش احساس امنیت شهروندان، سرمایه اجتماعی می‌باشد. در همین راستا پژوهش حاضر در پی بررسی تأثیر سرم...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید


عنوان ژورنال:
مجله علمی-ترویجی منظر

ناشر: مرکز پژوهشی هنر، معماری و شهرسازی نظر

ISSN 2008-7446

دوره 5

شماره 25 2014

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023